Het gelatine vrije dieet is gebaseerd op het consumeren van voedingsmiddelen, waarin geen gelatine is verwerkt.
Gelatine is een dierlijk product, omdat het in de praktijk vooral wordt gehaald uit dierlijke producten, en resten uit slachtafval (zoals huiden, botten, kraakbeen, pezen) uit (voornamelijk) koeien en varkens. Dit slachtafval is niet meer te gebruiken voor consumptie. De gelatine is een eiwit, dat verkregen wordt door gedeeltelijke splitsing van eiwitbestanddelen uit bindweefselvezels (collageen).
Gelatine wordt gewonnen uit het slachtafval door de beenderen en huiden langdurig te laten trekken in heet water. Zo lossen de oplosbare bestanddelen op. Het resultaat wordt ingedikt en gedroogd.
Gelatine wordt voor veel doeleinden gebruikt. In de voedingsindustrie wordt gelatine veel gebruikt als verdikkingsmiddel. Ook wordt gelatine gebruikt als bindmiddel, geleermiddel en als emulgator. Vroeger werd gelatine gezien als een additief en had het nummer E441. Tegenwoordig wordt de toevoeging van gelatine aan een product als ingrediënt gezien. Daarom moet het met de naam vermeld worden op het etiket.
Er zijn veel producten waarin gelatine wordt verwerkt, zoals in taart, snoep, pudding en ijs. Het zit niet alleen in zoetwaren. Vleeswaren en sauzen, zoals vlees in blik, aspic, kroketten en paté kunnen ook gelatine bevatten. In het restaurant wordt gelatine in veel bereidingen gebruikt door de kok.
Gelatine mag niet door vegetariërs, veganisten en bepaalde gelovigen (waaronder moslims) worden gegeten. In verschillende landen en bij gespecialiseerde winkels is er koshere of halal gelatine verkrijgbaar. Deze gelatine wordt voornamelijk bereid uit visafval.